Een cruciaal systeem van zeestromingen dreigt in te storten. Dit land heeft het zojuist tot een bedreiging voor de nationale veiligheid verklaard.
Het relatief milde klimaat van IJsland wordt verooraakt door een cruciaal netwerk van stromingen die zich rond de Atlantische Oceaan slingeren en warmte naar het noorden transporteren. Zonder deze stromingen zou het eiland veel kouder en stormachtiger zijn. Nu het bewijsmateriaal zich opstapelt dat deze stromingen op instorten staan, heeft de IJslandse regering de ongebruikelijke stap gezet om het risico aan te merken als een bedreiging voor de nationale veiligheid. Dit heeft geleid tot een reactie op hoog niveau over hoe zich voor te bereiden op deze "existentiële bedreiging". Het klimaat van IJsland, de economie en de veiligheid zijn nauw verbonden met de stabiliteit van de zeestromingen om IJsland heen.
Wat is AMOC (Atlantic meridional overturning circulation.)
De Atlantische meridionale omslagcirculatie – beter bekend als de golfstroom (AMOC) – is een lusvormig systeem van stromingen dat werkt als een gigantische transportband die warm water van het zuidelijk halfrond en de tropen naar het noordelijk halfrond transporteert, waar het afkoelt, zinkt en terugstroomt naar het zuiden.
Wanneer klimaat wetenschappers gevraagd wordt welke potentiële klimaatimpact hen het meest angst aanjaagt, staat de ineenstorting van de AMOC vaak bovenaan hun lijstje. Steeds meer onderzoek wijst erop dat de AMOC vertraagt, doordat hogere wereldwijde temperaturen de delicate balans tussen warmte en zoutgehalte verstoren waarop de kracht van de AMOC berust. De wetenschap is nog steeds in het ongewisse over de waarschijnlijkheid en timing van een ineenstorting, maar sommige studies voorspellen dat dit deze eeuw zou kunnen gebeuren.
Enorme waterverplaatsing: De Golfstroom vervoert per seconde ongeveer 1.500.000.000 kubieke meter water, wat meer is dan 100 keer de hoeveelheid van alle rivieren bij elkaar.
De gevolgen zouden catastrofaal zijn en zouden leiden tot enorme wereldwijde weers- en klimaatveranderingen, waaronder een stijgende zeespiegel in delen van de VS en Europa. Een verstoorde moessonsystemen die landen in Azië en Afrika zouden treffen en een strengere winter in Europa, waarbij het zee-ijs mogelijk naar het zuiden opschuift mogelijk tot aan het Verenigd Koninkrijk.
IJsland zou dicht in de buurt van ernstige regionale afkoeling liggen, wat betekent dat het eiland omringd zou kunnen worden door zee-ijs. Dat zou een ernstige bedreiging zijn. De golfstroom reguleert het weer in IJsland en de ineenstorting ervan zou infrastructuur, transport en vitale industrieën, waaronder de visserij, kunnen verwoesten.
In september bestempelde de Nationale Veiligheidsraad van IJsland de potentiële ineenstorting van het huidige systeem als een nationaal veiligheidsrisico. Dit was de eerste keer dat een klimaatimpact deze status in het land kreeg. In de praktijk betekent de status een gecoördineerde reactie van de regering op hoog niveau om de dreiging te begrijpen en uit te zoeken hoe de ergste gevolgen kunnen worden voorkomen en beperkt.
De beslissing van IJsland markeert een verschuiving in de manier waarop het land klimaatrisico's ziet. Jóhann Páll Jóhannsson, minister van Milieu van IJsland zei: "Wat we wel weten, is dat het huidige klimaat zo drastisch zou kunnen veranderen dat het voor ons onmogelijk zou kunnen worden om ons aan te passen, kortom, dit is niet alleen een wetenschappelijke zorg – het is een kwestie van nationale overleving en veiligheid."
