De visie van de Trump-regering op technologische dominantie van de VS botst met die van Europa.
Januari 2025 zei Mark Zuckerberg, CEO van Meta, dat hij graag een bondgenoot in het Witte Huis wilde hebben om buitenlandse
regelgeving aan te pakken die Amerikaanse techbedrijven ertoe zou aanzetten om meer content te censureren.
Dat was vlak voor de inauguratie van Donald Trump, en de president heeft zich maar al te graag bereid getoond om die taak op
zich te nemen. Dit heeft geleid tot een escalerende confrontatie tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie, die hun
relatie steeds meer onder druk heeft gezet.
De president heeft de Europese Unie en andere buitenlandse regeringen onder druk gezet om de regelgeving voor Amerikaanse
techbedrijven te versoepelen, terwijl hij tegelijkertijd pleit voor minder toezicht in eigen land. Zijn regering intensiveerde
deze inspanningen in 2025 en op nieuw in 2026 door te dreigen met sancties tegen Europese techbedrijven en door te proberen
prominente onderzoekers op het gebied van online veiligheid en een toezichthouder de toegang tot de Verenigde Staten te ontzeggen.
De groeiende spanningen vinden hun oorsprong in een fundamenteel meningsverschil over de regulering van techbedrijven.
Toezichthouders in Europa, een wereldleider op het gebied van technologiegerelateerde wetgeving, zijn van mening dat
bepaalde waarborgen de online veiligheid, de vrijheid van meningsuiting en de concurrentie binnen de sector bevorderen.
De Verenigde Staten hebben grotendeels een afwachtende houding aangenomen.
Republikeinen, die nu de Amerikaanse regering controleren, hebben de afgelopen jaren pogingen tot contentmoderatie
afgeschilderd als "censuur". En Amerikaanse techbedrijven – die zich ergeren aan de nieuwe EU-eisen en daarmee boetes
riskeren – grijpen nu zoveel mogelijk hun kans om zich daartegen te verzetten.
Dit conflict zou Silicon Valley in het vizier kunnen brengen van de bredere handelsonderhandelingen tussen de VS en de EU dit jaar,
vooral omdat de regering-Trump onbelemmerde vooruitgang in kunstmatige intelligentie cruciaal acht voor de economie en
de nationale veiligheid.
"Er is een soort botsing... tussen de klachten van de regering-Trump over censuur en de wens van grote techbedrijven om
de digitale wetgeving van de EU in sommige gevallen volledig te schrappen", aldus Lindsay Gorman, directeur van het
technologieprogramma bij de beleidsorganisatie German Marshall Fund. "We zouden wel eens op een steeds heftiger
confrontatiekoers kunnen belanden, omdat EU-functionarissen hebben gezegd dat ze zich niet zomaar laten omverwerpen."
Een jarenlang conflict.
De strijd tussen de VS en de EU over de regulering van technologie gaat terug tot de eerste ambtstermijn van
Trump. Amerikaanse functionarissen bekritiseerden de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) van de
EU scherp nadat deze in 2018 van kracht werd. Amerikaanse technologiebedrijven lobbyden ook tegen de wet.
EU-antitrustmaatregelen tegen Amerikaanse technologiebedrijven leidden bovendien tot beschuldigingen van
discriminatie,
die door Europese functionarissen werden ontkend.
In respectievelijk 2023 en 2024 traden de Europese Digital Services Act (DSA) en Digital Markets Act (DMA) in werking.
Deze wetten legden ingrijpende nieuwe regels op met betrekking tot moderatie op sociale media, gerichte reclame en
interoperabiliteit tussen grote platformen, evenals hoge boetes voor technologiegiganten die de wet overtreden.
Experts merken op dat de wetten in zekere zin bedoeld waren om het de techbedrijven gemakkelijker te maken, door te voorkomen
dat ze zich aan verschillende wetten van de 27 EU-lidstaten moesten houden. (Trump heeft een soortgelijke aanpak in de
Verenigde Staten aangemoedigd met betrekking tot AI-regelgeving.)
Terwijl Trump zich voorbereidde op zijn tweede ambtstermijn, probeerden tech-CEO's zoals Zuckerberg en Tim Cook van Apple hem
gunstig te stemmen en uitten ze hun zorgen over de Europese regelgeving.
Vicepresident JD Vance gebruikte zijn toespraak op de Veiligheidsconferentie van München in februari 2025 om zich fel uit te spreken tegen Europese "censuur". In dezelfde maand ondertekende Trump een memorandum waarin stond dat zijn regering onderzoek zou doen naar en zou overwegen om importheffingen op te leggen aan buitenlandse overheden die Amerikaanse technologiebedrijven belasten of beleid voeren dat "censuur aanmoedigt". Europese functionarissen hebben op hun beurt de bewering dat hun regels Amerikaanse bedrijven oneerlijk treffen, van de hand gewezen.
"Zoals we al vaak hebben benadrukt, gelden onze regels gelijk en eerlijk voor alle bedrijven die in de EU actief zijn", aldus
Thomas Regnier, woordvoerder van de Europese Commissie voor technologische soevereiniteit. "We zullen onze regels eerlijk
en zonder discriminatie blijven handhaven."
Er is geen veiligheid als je bang bent voor andere stemmen en meningen, aldus JD Vance.
Des te opvallender is dat een ander mening als Trump of Vance altijd wordt beschouwd als een aanval.
En altijd wordt bestempeld als fake nieuws.
Oplopende spanningen tussen de VS en de EU.
De EU legde Apple en Meta in april 2025 een gezamenlijke boete van €700 miljoen ($797 miljoen) op, de eerste handhavingsmaatregel
onder de Digital Marketing Act (DMA). Meta bekritiseerde de maatregel als een "tarief" bedoeld om "succesvolle Amerikaanse bedrijven
te dwarsbomen", en Apple zei dat de EU het bedrijf "onterecht viseerde".
In september 2025 dreigde Trump de EU met een tariefonderzoek nadat Google een boete van $3,45 miljard had gekregen voor
het overtreden van de antitrustwetgeving. Trump noemde de boete "zeer oneerlijk" en voegde eraan toe dat het geld "anders naar
Amerikaanse investeringen en banen zou zijn gegaan".
De Commissie legde X in december 2025 een boete van ongeveer $140 miljoen op, omdat het "misleidende ontwerp" van het blauwe
verificatievinkje en andere maatregelen in strijd waren met de Digital Services Act (DSA). X-eigenaar Elon Musk noemde de
boete "waanzinnig" en drong aan op een "reactie niet alleen op de EU, maar ook op de personen die deze actie tegen mij
hebben ondernomen". Verschillende Amerikaanse politici bekritiseerden de boete eveneens, waaronder Vance, die op X zei
dat "de EU de vrije meningsuiting zou moeten steunen in plaats van Amerikaanse bedrijven aan te vallen vanwege afval".
Later die maand dreigde de Amerikaanse handelsvertegenwoordiger Jamieson Greer Europese technologiebedrijven, waaronder SAP,
Spotify en Mistral, met "boetes of beperkingen" als de EU haar regelgevende maatregelen tegen Amerikaanse bedrijven niet
zou terugdraaien.
"Als de EU en de EU-lidstaten blijven aandringen op het beperken en ontmoedigen van de concurrentiepositie van Amerikaanse
dienstverleners door middel van discriminerende maatregelen, zullen de Verenigde Staten geen andere keuze hebben dan alle
middelen die tot hun beschikking staan in te zetten om deze onredelijke maatregelen tegen te gaan," aldus Greer in een
bericht op Twitter (of zoals idioten zeggen X).
Regnier veroordeelde de reisbeperkingen en zei dat de Europese Commissie ontkent dat haar wetgeving "neerkomt op een vorm van censuur". Hij voegde eraan toe dat de regels "een veilig, eerlijk en gelijk speelveld voor alle bedrijven garanderen, en eerlijk en zonder discriminatie worden toegepast". Breton reageerde in een bericht, waarin hij wees op de brede steun die de DSA geniet onder Europese wetgevers en zei: "Aan onze Amerikaanse vrienden: 'Censuur is niet waar jullie denken dat het is.'"
Breton reageerde in een bericht, waarin hij wees op de brede steun die de DSA geniet onder Europese wetgevers en
zei: "Aan onze Amerikaanse vrienden: 'Censuur is niet waar jullie denken dat het is.'"
De beweringen van de Trump-regering over "censuur" door Europa komen op een moment dat de president zelf acties heeft
ondernomen die de vrijheid van meningsuiting in eigen land zouden kunnen beknotten, zoals het viseren van journalisten
en het proberen om niet-Amerikaanse professoren en studenten die zich hebben uitgesproken ter ondersteuning van de
Palestijnen het land uit te zetten.
Amerikanen passen censuur en repressie toe, onder het mom van censuur bestrijding.
Ongeveer de tacktiek van de Pravda in communistisch Rusland.
Het drukmiddel in de handelsbesprekingen.
De strijd zet zich dit jaar voort tijdens doorslaggevende en bredere onderhandelingen.
De VS en de EU werken nog steeds aan de details van een handelsakkoord dat in juli 2025 werd bereikt. Het akkoord
bevatte een toezegging om "niet-tarifaire handelsbelemmeringen" aan te pakken, wat volgens Gorman "een soort knipoog
was naar de digitale regelgeving, maar het is niet opgelost."
"Het lijkt erop dat de discussie over tarieven min of meer is afgerond... maar de technologische kwesties, en met name
de handhaving van de Digital Services Act en de Digital Markets Act, zijn de onafgemaakte zaken van het handelsakkoord
tussen de VS en de EU," voegde ze eraan toe.
De EU lijkt niet van plan zo maar toe te geven. De Commissie kondigde in december 2025 nieuwe onderzoeken aan naar
mogelijk concurrentievervalsend gedrag van zowel Meta als Google. Meta probeert hiermee mogelijk de eigen dienst, Meta AI,
een oneerlijk voordeel te geven en concurrenten te blokkeren.
EU-wetgevers hebben een digitale omnibuswet voorgesteld die tot doel heeft een aantal van de technologieregels te
vereenvoudigen – wat neer zou kunnen komen op een terugschaling – om Europa concurrerender te maken op het gebied van
technologie en AI. Maar niet alle functionarissen zijn het erover eens dat regelgeving innovatie schaadt. Het voorstel leek
ook niet in de smaak te vallen bij Amerikaanse functionarissen; na de indiening ervan riep de Amerikaanse minister van
Handel, Howard Lutnick, op tot verdere versoepeling van de regelgeving in ruil voor lagere tarieven.
Het conflict onderstreept de noodzaak voor Europa om zijn eigen technologieën te ontwikkelen en de afhankelijkheid van
Silicon Valley te verminderen, aldus Giorgos Verdi, beleidsmedewerker bij de European Council on Foreign Relations.
"Zouden de VS hun dominantie op het gebied van AI-chips, hun dominantie op het gebied van cloudcomputing in Europa,
hun dominantie op het gebied van AI-systemen kunnen gebruiken om meer druk uit te oefenen?", vroeg Verdi zich af.
"Om de weerbaarheid van Europa te vergroten... is er een geopolitiek argument voor Europese innovaties."
Conclusie
De EU is er eindelijk achter gekomen dat de ongebreidelde macht van de Big Tech een halt moet worden toegeroepen.
Vooral om niet compeet afhankelijk te worden van een toevallige leider met dictatoriale trekken.
